MRP
Enavanter Yönetimi ve Malheme İhtiyaç Planlaması (MRP)
İmalat sanayi işletmelerinde envanter yönetimi amacıyla kullanılan iki seçenek söz konusudur. Bunlar;
- 1. İstatistiksel envanter kontrolü ( stok doldurulması veya sipariş noktası yöntemleri olarak bilinen bir grup yöntemi içeren klasik bir yaklaşım)
- Malzeme ihtiyaç planlaması
Kısaca sipariş noktası olarak da bilinen birinci seçenek, talebin belirli olmadığı durumlarda stoktaki malların devamlı olarak bulunabilirliliğini sağlamak üzere geliştirilmiş yöntemleri içerir. Bu yaklaşımda, her envanter birimindeki fiziksel azalma yakından takip edilir ve eldeki stok miktarı, önceden tespit edilmiş yeniden sipariş noktası olarak tanımlanan değere düştüğünde, ilgili birim için sipariş verilir. Yani reaktif bir yaklaşım mantığıyla kurulmuş bir sistemdir. Sipariş miktarı, her envanter birimi için temin süresindeki tahmini talep ve gerçekleşen talebin tahmini talep değerini geçme ihtimalleri değerlendirilerek ayrı belirlenir. Talep tahmininde söz konusu olabilecek hataları karşılamak amacıyla elde tutulan envantere güvenlik stoku denir. Güvenlik stoku tespit edilirken söz konusu envanter birimi için geçmiş talep verilen ve parçanın uzun dönemde bulunabilirliği araştırılır. Sipariş noktası sistemlerinde sipariş büyüklüğü tespit edilirken ekonomik sipariş büyüklüğü modellerinden uygun olan bir tanesi kullanılabilir.
“Malzeme ihtiyaç planlaması ana üretim planını, zaman boyutunda net ihtiyaçlara dönüştüren ve planın gerçekleşmesi için gereken tüm envanter birimleri bazında bu ihtiyaçların karşılanmasını planlayan karar kuralı setlerini ve yöntemlerini içerir.” (Acar,2001 :10)
Planlama sürecinde malzeme ihtiyaç planlama sistemi, eldeki stok miktarlarını brüt ihtiyaçlara atar ve net ihtiyaçların belirlenmesinde gözönüne alınan açılmış siparişlerin zamanlamasının doğruluğunu kontrol eder. Net ihtiyaçların karşılanması amacıyla sistem her envanter birimi için, planla sipariş çizelgesi hazırlar. Bu çizelge hem , hemen verilecek siparişleri hem de gelecekte belirlenmiş tarihlerde verilmesi planlanan siparişleri içerir. Sipariş miktarlarının tespitinde, sistem kullanıcısı söz konusu birim için uygun olabilecek ekonomik sipariş büyüklüğü modellerinden bir tanesini kullanabilir. Ana üretim planının gerçekleşmesi için gerekli tüm parça ve malzeme ihtiyaçları ile bu ihtiyaçların karşılanması ile ilgili bilgiyi içeren ve malzeme ihtiyaç planlama sistemi tarafından geliştirilen ana plan malzeme ihtiyaç planı olarak tanımlanır.
Sipariş noktası sistemi parçalar bazında planlama yaparken malzeme ihtiyaç planlaması ürün bazında planlama yapar. Sipariş noktası sisteminde envanter birimlerinin geçmiş talep verilen değerlendirilerek ileriye dönük tespitler yapılır. Buna karşılık malzeme ihtiyaç planlaması ileriye dönük planlama amacıyla geçmiş verilen kullanmaz. Bunun yerine son ürünü oluşturan parçalar arasındaki ilişkileri değerlendirerek planlamayı yapar. Ürünle ilgili talep verilen ana üretim planından temin edilir.
Sonuç olarak istatistiksel envanter kontrolü yaklaşımının yetersiz kalması, zaman içinde daha iyi yöntemlerin araştırılmasını zorunlu kılmış ve malzeme ihtiyaç planlaması olarak tanımlanan proaktif bir yeni yaklaşım geliştirilmiştir.
