MRP Sisteminin Kullanılması

Malzeme ihtiyaç planlama (MRP) sistemi hakkında genel bilgi.

İyi tasarlanmış ve kurulmuş bir malzeme ihtiyaç planlama sistemi üç ayrı düzeyde faaliyet gösterir.

1. Envanterleri planlar ve kontrol eder.
2. Açılan sipariş önceliklerini planlar
3. Kapasite ihtiyaç planlaması sisteminin girdilerini sağlar

Bunlar, malzeme ihtiyaç planlama sisteminin ana fonksiyonlarıdır. Bunun yanı sıra isteğe bağlı olarak, sistem başka alanlarda da istenilen çıktıları üretebilir.

Sistem Çıktılarının Kullanılması

Malzeme ihtiyaç planlama sisteminin çıktıları altı ana fonksiyonel kategoride incelenebilir. Bunlar aşağıdadır;

1. Envanter sipariş faaliyeti için çıktılar
2. Sipariş önceliklerinin yeniden planlaması için gerekli çıktılar.
3. Öncelik bütünlüğünün korunması için gerekli çıktılar.
4. Kapasite ihtiyaç planlaması için gerekli çıktılar.
5. Performans kontrolüne yardımcı olan çıktılar.
6. Sistem içindeki hataları, tutarsızlıkları vb. düzensizlikleri rapor eden çıktılar.

Malzeme ihtiyaç planlama sistemleri aşağıda belirtilen ana soruların cevaplandırılmasında yaygın olarak kullanılmaktadır.

1. Ne sipariş edilecek?
2. Ne kadar sipariş edilecek?
3. Ne zaman sipariş edilecek?
4. Teslimat ne zaman olacak?

Malzeme ihtiyaç planlama sistemi, aynı zamanda envanter yönetimi ile ilgili bazı ilave bilgiler de üretebilir. Bunlar arasında, gelecek dönemlerdeki envanter yatırımları için tahminler ve stoktaki eskimiş veya kullanılmayan birimlerin dökümü önemli yer tutarlar.

Sistem uygulamasının tam ve doğru bir şekilde yapıldığı ve kütük verilerinin bütünlüğü korunduğu takdirde, malzeme ihtiyaç planlama sistemi verilen ana üretim planı çerçevesinde daima doğru ve tutarlı çıktılar üretecektir. Sistemin envanter kontrol çıktılarının güncelliği sistem kullanıcısının belirlediği yeniden planlama sürecinin sıklığına bağlıdır.

Öncelik Planlama Sistemi

İşletme düzeyinde öncelik planlaması ve iş önceliklerinin denetimi, açılan siparişlerin teslim tarihlerine göre yapılır. Siparişlerin teslim tarihleri söz konusu siparişlerin nispi önceliklerini belirler. Bir atölye siparişi, siparişin tamamlanması için gereken bir seri operasyonların tamamlanmasını gerektirir. Bu nedenle ; sipariş önceliği ile, operasyon önceliği arasındaki fark kesinlikle belirlenmelidir.

Önceliklerin Geçerliliği ve Bütünlüğü

Kavramsal olarak bir malzeme ihtiyaç planlama sistemi; teslim tarihi ile istenilen tarihi çakıştırmayı amaçlar. Teslim tarihi siparişle ilgili olarak belirlenen tarih olarak tanımlanır. Başka bir deyişle siparişi veren kişinin siparişin tamamlanması için belirlediği tarih teslim tarihidir.

İstenilen tarih ise siparişin kullanımı için gerektiği tarihtir. Genelde bu iki tarih aynı olmayabilir. Malzeme ihtiyaç planlama sistemi, siparişin verilme aşamasında bu iki tarihin çakışmasının Sağlar ve daha sonraki gelişmeleri denetleyerek söz konusu olabilecek sapmaları düzeltmek amacıyla envanter planlayıcılarını uyarı r, istenilen tarihin sapma yönüne göre siparişi hızlandırır veya yavaşlatır. Öncelik geçerliliğinin korunması başka bir deyişle teslim tarihi ile istenilen tarihin çakışması mekanik bir olgudur v öncelik bütünlüğü olarak tanımlanan durumdan tamamen farklıdır.

Malzeme ihtiyaç planlama sisteminin sonuçları, ana üretim planının verilen ölçüsünde doğrudur. Bu nedenle, eğer plan üretim gerçeklerini yansıtmıyorsa, bu sistem tarafından bu plandan üretilecek sipariş öncelikleri mekanik olarak geçerli ancak gerçekçi olmayacaklardır. Öncelik planlama sisteminin başarısı ise önceliklerin hem geçerliliği hem de bütünlüğü ile yakından ilgilidir.

Bağımlı Öncelik

Önceliklerin bütünlüğü ana üretim planından çıkarılır ve bu bütünlüğün oluşturulması iki yoldan sağlanır. Ana üretim planı belirtilen zamanda gerçekten istenmeyen ya da parça ve/veya malzeme eksikliğinden dolayı tamamlanamayacak son ürün ihtiyaçlarını içerebilir. Bağımlı öncelik kavramı söz konusu olduğunda, bunun etkileri belirgin olarak ortaya çıkar. Bu kavram reel öncelik ve formal öncelik tanımlarını ortaya çıkarır.

Bağımlı öncelik kavramı, bir siparişin reel önceliğinin siparişin tamamlanması aşamasında diğer envanter birimlerinin bulunabilirliği veya bulunamazlığına bağlı olduğunu kabul eder.

Öncelik Problemi

Öncelik problemini imalat sanayinin özelliklerine göre sınıflandırmak mümkündür. İmalat sanayi bu amaçla 4 ana sınıfta gruplandırılabilir.

1. Siparişe göre tek parçalı ürün üreten firmalar
2. Stoka çalışan ve tek parçalı ürün üreten firmalar
3. Siparişe göre montaj ürünü (çok parçalı) üreten firmalar
4. Stoka çalışan ve montaj ürünü üreten firmalar.

Birinci tip üretim ortamında sipariş önceliği problemi nispeten basittir. Müşteri siparişi verdiğinde, istediği teslim tarihini de belirtmiş olur. Bu tarih firma tarafından da on siparişin önceliği de belirlenmiş olacaktır. Bu sistemlerde tüm siparişlerin nispi öncelikleri istenilen teslim tarihine göre tespit olunur.

İkinci tip üretim ortamında sipariş önceliği problemi nispeten daha karmaşıktır. Önceliklerin geçerli olması için sipariş teslim tarihleri siz konusu son ürünlerin stok durumlarına göre belirlenir. Bu üretim ortamında öncelikler dikey olarak müşteri siparişlerine bağlıdırlar.

Üçüncü tip üretim ortamında öncelik problemi oldukça karmaşıktır. Bu ise son ürünü oluşturan parçalar için yatay öncelik bağımlılığının söz konusu olmasından kaynaklanır. Son ürün ve onu oluşturan ana alt montaj gruplarının tamamlanması kullanılan tüm bileşen parçaların yeter miktarda bulunmasına bağlıdır.

Dördüncü tip üretim ortamında öncelik problemi en karmaşık düzeydedir. Bunun nedeni ise sipariş öncelikleri için gerek dikey gerekse yatay bağımlılığının söz konusu olmasıdır.

Öncelik Kontrolü

Malzeme ihtiyaç planlama sistemleri, öncelik planlama sistemleri olarak kullanılabilirler. Bu sistem sipariş teslim tarihlerini yeniden planlayarak sipariş önceliklerini güncel olarak korur. Ancak sistem bu teslim tarihlerinin gerçekleşmesini sağlayamaz. Öncelik kontrol sistemi plana uygunluk sağlayan bir mekanizma olarak siparişlerin zamanında tamamlanmasını denetler.