Muhasebe hesap planı, işletmenin mali işlemlerinin kaydedildiği hesapların sistematik bir düzen içinde kodlanmış listesidir. Türkiye’de tüm işletmeler, Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı Tek Düzen Hesap Planı‘nı kullanır; böylece her işletmenin “120” kodu Alıcılar’ı, “320” kodu Satıcılar’ı ifade eder ve mali tablolar karşılaştırılabilir olur. Bu rehberde muhasebe hesap planının yapısını, muhasebe kodlarının mantığını, 9 ana hesap sınıfını ve günlük uygulamada en sık kullanılan hesapları bulacaksınız.
Kısaca Muhasebe Hesap Planı
Tanım: Mali işlemlerin kaydedildiği hesapların kodlanmış, standart listesidir.
Dayanak: 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Tek Düzen Hesap Planı).
Yapı: 9 ana sınıf → hesap grupları → üç haneli büyük defter hesapları → işletmeye özel alt hesaplar.
Amaç: Tüm işletmelerde ortak kayıt dili oluşturmak ve mali tabloları karşılaştırılabilir kılmak.
Muhasebe Hesap Planı Nedir?
Hesap planı, muhasebenin adres defteridir: her mali işlemin hangi hesaba, hangi kodla kaydedileceğini belirler. Kasadan yapılan bir ödeme “100 Kasa” hesabını, müşteriden doğan alacak “120 Alıcılar” hesabını ilgilendirir. Bu adresleme standardı olmasaydı her işletme kendi düzenini kurar, mali tablolar arasında ortak bir dil kalmazdı.
Türkiye’de bilanço esasına göre defter tutan tüm işletmeler, 1994’ten bu yana yürürlükte olan Tek Düzen Hesap Planı‘na (TDHP) uymak zorundadır. Plan, genel muhasebenin temel altyapısını oluşturur: yevmiye kayıtları bu kodlarla girilir, mizan bu kodlarla döner, bilanço ve gelir tablosu bu kodlardan üretilir. Bu kayıtların tutulduğu yevmiye defteri ve büyük defter ise günümüzde birçok işletmede kâğıt ortamında değil, GİB standartlarında elektronik olarak oluşturuluyor ve beratlanıyor — bu sürecin ayrıntıları için e-Defter programı sayfamıza göz atabilirsiniz.
Muhasebe Kodları Nasıl Yapılandırılır?
Muhasebe kodları hiyerarşik bir mantıkla, genelden özele doğru yapılandırılır:
- 1. hane — Ana hesap sınıfı: İşlemin bilanço veya gelir tablosundaki ana yerini belirler. Örnek: 1 = Dönen Varlıklar.
- 2 hane — Hesap grubu: Sınıf içindeki alt kategori. Örnek: 12 = Ticari Alacaklar.
- 3 hane — Büyük defter hesabı: Kayıtların yapıldığı ana hesap. Örnek: 120 = Alıcılar. Tebliğle belirlenir, işletme değiştiremez.
- Alt hesaplar (kırılım): Üç haneden sonrası işletmenin ihtiyacına göre serbestçe açılır. Örnek: 120.01 = Yurtiçi Alıcılar, 120.01.001 = ABC Ltd. Şti.
Yani planın ilk üç hanesi Türkiye genelinde standarttır; detay kırılımı ise işletmenin raporlama ihtiyacına göre şekillenir. İyi kurgulanmış bir alt hesap yapısı, ileride ihtiyaç duyacağınız raporların temelini bugünden atar.
Tek Düzen Hesap Planı: 9 Ana Hesap Sınıfı
TDHP dokuz ana sınıftan oluşur. 1-5 arası sınıflar bilançoyu, 6 gelir tablosunu, 7 maliyet muhasebesini besler; 8 serbest bırakılmıştır, 9 ise nazım hesaplara ayrılmıştır. Aşağıda her sınıfın en çok kullanılan büyük defter hesaplarını bulabilirsiniz.
1 — Dönen Varlıklar
Bir yıl içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi beklenen varlıklar: nakit, alacaklar, stoklar ve KDV hesapları bu sınıftadır.
| Kod | Hesap Adı |
|---|---|
| 100 | Kasa |
| 101 | Alınan Çekler |
| 102 | Bankalar |
| 103 | Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) |
| 108 | Diğer Hazır Değerler |
| 120 | Alıcılar |
| 121 | Alacak Senetleri |
| 126 | Verilen Depozito ve Teminatlar |
| 128 | Şüpheli Ticari Alacaklar |
| 131 | Ortaklardan Alacaklar |
| 135 | Personelden Alacaklar |
| 150 | İlk Madde ve Malzeme |
| 151 | Yarı Mamuller – Üretim |
| 152 | Mamuller |
| 153 | Ticari Mallar |
| 159 | Verilen Sipariş Avansları |
| 180 | Gelecek Aylara Ait Giderler |
| 190 | Devreden KDV |
| 191 | İndirilecek KDV |
| 193 | Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar |
| 195 | İş Avansları |
| 196 | Personel Avansları |
2 — Duran Varlıklar
Bir yıldan uzun süre kullanılacak varlıklar: sabit kıymetler, uzun vadeli alacaklar ve mali duran varlıklar.
| Kod | Hesap Adı |
|---|---|
| 220 | Alıcılar (Uzun Vadeli) |
| 242 | İştirakler |
| 245 | Bağlı Ortaklıklar |
| 250 | Arazi ve Arsalar |
| 252 | Binalar |
| 253 | Tesis, Makine ve Cihazlar |
| 254 | Taşıtlar |
| 255 | Demirbaşlar |
| 257 | Birikmiş Amortismanlar (-) |
| 258 | Yapılmakta Olan Yatırımlar |
| 260 | Haklar |
| 262 | Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri |
| 263 | Araştırma ve Geliştirme Giderleri |
| 264 | Özel Maliyetler |
| 268 | Birikmiş Amortismanlar (-) |
| 280 | Gelecek Yıllara Ait Giderler |
3 — Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Bir yıl içinde ödenmesi gereken borçlar: banka kredileri, satıcı borçları, vergi ve SGK yükümlülükleri.
| Kod | Hesap Adı |
|---|---|
| 300 | Banka Kredileri |
| 320 | Satıcılar |
| 321 | Borç Senetleri |
| 326 | Alınan Depozito ve Teminatlar |
| 331 | Ortaklara Borçlar |
| 335 | Personele Borçlar |
| 340 | Alınan Sipariş Avansları |
| 360 | Ödenecek Vergi ve Fonlar |
| 361 | Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri |
| 368 | Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler |
| 370 | Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları |
| 380 | Gelecek Aylara Ait Gelirler |
| 391 | Hesaplanan KDV |
| 397 | Sayım ve Tesellüm Fazlaları |
4 — Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
Vadesi bir yılı aşan borçlar bu sınıfta izlenir.
| Kod | Hesap Adı |
|---|---|
| 400 | Banka Kredileri (Uzun Vadeli) |
| 405 | Çıkarılmış Tahviller |
| 420 | Satıcılar (Uzun Vadeli) |
| 431 | Ortaklara Borçlar (Uzun Vadeli) |
| 440 | Alınan Sipariş Avansları (Uzun Vadeli) |
| 472 | Kıdem Tazminatı Karşılığı |
| 480 | Gelecek Yıllara Ait Gelirler |
5 — Öz Kaynaklar
İşletme sahip ve ortaklarının işletmedeki payı: sermaye, yedekler ve dönem sonuçları.
| Kod | Hesap Adı |
|---|---|
| 500 | Sermaye |
| 501 | Ödenmemiş Sermaye (-) |
| 520 | Hisse Senedi İhraç Primleri |
| 540 | Yasal Yedekler |
| 542 | Olağanüstü Yedekler |
| 570 | Geçmiş Yıllar Kârları |
| 580 | Geçmiş Yıllar Zararları (-) |
| 590 | Dönem Net Kârı |
| 591 | Dönem Net Zararı (-) |
6 — Gelir Tablosu Hesapları
Dönem içindeki gelir, gider, kâr ve zararlar burada toplanır; dönem sonunda kapatılarak gelir tablosuna dönüşür.
| Kod | Hesap Adı |
|---|---|
| 600 | Yurtiçi Satışlar |
| 601 | Yurtdışı Satışlar |
| 610 | Satıştan İadeler (-) |
| 611 | Satış İskontoları (-) |
| 620 | Satılan Mamuller Maliyeti (-) |
| 621 | Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) |
| 630 | Araştırma ve Geliştirme Giderleri (-) |
| 631 | Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri (-) |
| 632 | Genel Yönetim Giderleri (-) |
| 642 | Faiz Gelirleri |
| 646 | Kambiyo Kârları |
| 656 | Kambiyo Zararları (-) |
| 660 | Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri (-) |
| 690 | Dönem Kârı veya Zararı |
| 692 | Dönem Net Kârı veya Zararı |
7 — Maliyet Hesapları
Üretim ve hizmet maliyetlerinin izlendiği sınıftır. İşletmeler 7/A (fonksiyon esası) veya 7/B (çeşit esası) seçeneklerinden birini kullanır; büyük işletmeler için 7/A zorunludur.
| Kod | Hesap Adı (7/A) |
|---|---|
| 710 | Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri |
| 720 | Direkt İşçilik Giderleri |
| 730 | Genel Üretim Giderleri |
| 740 | Hizmet Üretim Maliyeti |
| 750 | Araştırma ve Geliştirme Giderleri |
| 760 | Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri |
| 770 | Genel Yönetim Giderleri |
| 780 | Finansman Giderleri |
8 — Serbest Sınıf
Tebliğde boş bırakılmıştır; ileride yapılacak düzenlemeler veya yönetim muhasebesi ihtiyaçları için rezerve edilmiştir.
9 — Nazım Hesaplar
İşletmenin varlık ve kaynaklarını doğrudan etkilemeyen ancak izlenmesi gereken işlemler — verilen/alınan teminatlar, kefaletler, teminat mektupları — nazım hesaplarda takip edilir. Bu sınıfın kodlaması işletmenin ihtiyacına göre serbestçe düzenlenebilir.
En Sık Kullanılan Muhasebe Kodları
Günlük fiş girişlerinde en çok karşılaşacağınız hesaplar ve tipik kullanım alanları:
| Kod | Hesap | Tipik Kullanım |
|---|---|---|
| 100 | Kasa | Nakit tahsilat ve ödemeler |
| 102 | Bankalar | Havale/EFT, banka tahsilat ve ödemeleri |
| 120 | Alıcılar | Müşterilere kesilen faturalar, müşteri alacakları |
| 153 | Ticari Mallar | Satılmak üzere alınan mal girişleri |
| 191 | İndirilecek KDV | Alış faturalarındaki KDV |
| 320 | Satıcılar | Tedarikçi faturaları, satıcı borçları |
| 335 | Personele Borçlar | Tahakkuk eden net ücretler |
| 360 | Ödenecek Vergi ve Fonlar | Gelir/kurumlar vergisi stopajı, damga vergisi |
| 361 | Ödenecek SGK Kesintileri | SGK primleri |
| 391 | Hesaplanan KDV | Satış faturalarındaki KDV |
| 600 | Yurtiçi Satışlar | Yurtiçi satış gelirleri |
| 621 | Satılan Ticari Mallar Maliyeti | Satılan malın maliyet kaydı |
| 770 | Genel Yönetim Giderleri | Kira, elektrik, ofis giderleri, maaş giderleri |
Hesap Planı Uygulamada Nasıl Kullanılır?
Teoride hesap planı bir listedir; pratikte ise her fiş girişinin omurgasıdır. Bir satış faturası kesildiğinde 120 Alıcılar borçlanır, 600 Yurtiçi Satışlar ve 391 Hesaplanan KDV alacaklanır. Bir alış faturasında 153 Ticari Mallar ve 191 İndirilecek KDV borçlanır, 320 Satıcılar alacaklanır. Genel muhasebenin çift taraflı kayıt mantığı, bu kodlar üzerinden işler.
Modern bir muhasebe programı kullanıldığında bu kod seçimlerinin çoğunu kullanıcı değil, yazılım yapar. Net-X ERP’nin genel muhasebe modülünde:
- Hazır tanımlı plan: Tek Düzen Hesap Planı üç haneli yapısıyla kurulu gelir; sıfırdan kod tanımlamazsınız.
- Otomatik kod ataması: Fatura kesildiğinde, tahsilat girildiğinde veya banka hareketi işlendiğinde ilgili hesap kodları entegrasyon tanımlarına göre otomatik seçilir.
- Esnek alt hesap kırılımı: Cari, şube, masraf merkezi ve proje bazlı kırılımlar işletmenizin raporlama ihtiyacına göre yapılandırılır.
- Kontrollü kayıt: Yanlış sınıfa kayıt, eksik KDV ayrımı gibi hatalar giriş anında uyarıyla önlenir.
Hesap planı yalnızca muhasebe departmanının değil, tüm işletme süreçlerinin ortak dilidir: satıştan stoğa, üretimden satın almaya her modülün ürettiği işlem sonunda bir hesap koduna bağlanır. Bu bütünleşik yapının nasıl çalıştığını ERP programı sayfamızda ayrıntılarıyla inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Baki Aşkan
Netadam Founder · ERP & Finans Uzmanı
Netadam’ın kurucusu olan Baki Aşkan, 20+ yıldır ERP yazılımı ve muhasebe çözümleri alanında çalışmaktadır. 500+ üretim işletmesine ERP kurulum deneyimi bulunan ekibin liderliğini yürütmektedir. Bu rehber, Net-X ERP projelerinde edinilen saha deneyimleri ve sektörel birikimler temel alınarak hazırlanmıştır.
Son güncelleme: Temmuz 2026 · İçerik, mevzuat değişikliklerine göre düzenli olarak güncellenmektedir.